Ik krijg vaak de vraag of het wel veilig is in Brazilië. Veel mensen vergelijken Zuid Amerika nog altijd met het wilde westen. Er is op deze vraag niet direct een antwoord te geven, het land is zo groot als Europa en laat zich kenmerken door grote verschillen in etniciteit en inkomensverdeling, zo ook qua veiligheid.

De sloppenwijken in Rio de Janeiro, in Nederland ook wel “wijken met mogelijkheden” (laten we het politiek netjes houden vandaag) genoemd, die boordevol met “kansenjongeren” zitten zijn een broeinest van criminaliteit en ellende. Bendes zijn er de baas en maken het de gewone mens onmogelijk. Vaak stellen lokale bazen een avondklok in voor de bewoners en worden kleine ondernemers afgeperst. Ook vechten ze elkaar de tent uit vanwege macht en de verkoop van drugs.

De jongens uit de favela, ook wel de voetsoldaten genoemd, zijn een beetje te vergelijken met die multiculturele verrijking die in ons land is neergestreken. Zo snel als ze zijn beroven ze met een grote groep een weerloos iemand, om vervolgens te voet of per motor er vandoor te gaan. Het ontbreekt ze nog maar net aan een bontkraagje en een opgevoerde Scootah. In tegenstelling tot de PvdA, die met een benoemen en bouwen project deze lieverdjes met een zwaar verleden een jeugdhonk zou geven, kiest de politie van Rio voor een andere oplossing. Met pantservoertuigen, sluipschutters en helikopters worden de wijken binnen gevallen, wat niet meewerkt wordt afgeschoten. De methodes zijn bijzonder wreed maar noodzakelijk. Nog geen 2 jaar geleden waren vrijwel alle delen van Rio de Janeiro in handen van de bendes, inmiddels is 2/3 deel van de stad redelijk veilig en goed begaanbaar.

Afbeelding 1. Favela jeugd in Nederland

Het omslagpunt kwam toen de bendes “protesteerden” tegen de opschoning van de favela’s. Met duizenden trokken ze door delen van Rio, staken autos in brand en lieten een spoor van terreur achter. 3 dagen lang ging niemand naar buiten en leek het net oorlog. Als reactie hierop werden duizenden militairen ingezet en favela’s opgeschoond. Bij een van deze acties werden 2500 kalashnikovs in beslag genomen, op tv was live te volgen hoe bendes via de bergen de stad ontvluchtten. De slagkracht van de bendes is vandaag de dag flink afgenomen. Alhoewel de criminaliteit in sommige delen nog altijd hoog is, hebben ze geen controle meer over de meeste favela’s.

Sinds kort bestaat de mogelijkheid om onder begeleiding een tour te maken door deze wijken. Een paar backpackers vroegen me mee, maar heb het niet gedaan. Het hele idee is totaal idioot. We gaan toch immers ook niet met een tourbus door de Bijlmer rijden?

Afbeelding 2. Het verschil tussen een vinex of kansenwijk

In 2 jaar tijd is er hier qua veiligheid enorm veel verbeterd, met name de het zuiden van Rio zoals Copacabana, Ipanema, Leblon en Barra zijn een van de rijkste delen ter wereld, buiten enkele incidenten is het hier veilig(vergelijkbaar met een middelgrote Nederlandse stad). Aan de noordkant van de stad liggen oneindig grote sloppenwijken. Ondanks de politie inzet is het hier voor een buitenlander nog altijd erg gevaarlijk. Gelukkig is Rio vergelijkbaar met de provincie Utrecht en zorgen grote natuurlijke barrières ervoor dat je op amper 5km van een favela veilig rond kunt lopen. De verschillen zijn extreem. Ondanks alle armoede en ellende gaan ook de mensen in de favela erop vooruit. De middenklasse groeit sterk in aantal en de economische groei lijkt oneindig. Uiteindelijk is dat ook de enige manier om de mensen in de sloppenwijken een echt alternatief te bieden.